Różne teksty maryjne

19.07.2020

Akatyst

0 komentarzy · 476 czytań · Drukuj

Akatyst wiernie ukazuje Maryję jako obecną i działającą wszędzie, gdie mamy do czynienia z tajemnicą człowieczeństwa Chrystusa, które dała Mu Maryja.

Hymn "Akatyst" ku czci Bogarodzicy, prawdziwy klejnot patrystycznej poezji maryjnej, nie bez racji nazywany "najpiękniejszym i najstarszym hymnem całej chrześcijańskiej literatury", poprzez wieki ożywiał i kształtował pobożność maryjną chrześcijan bizantyjskiego Wschodu. Zrodzony bardziej w sercu Kościoła niźli w umysłach uczonych nie ma on właściwie swego imienia Imię nadał mu Kościół. Nazywa się go po prostu "Akatyst" (po grecku akathistos), co oznacza "stojąco", czyli hymn śpiewany w postawie stojącej, na znak szacunku dla Słowa Wcielonego i wdzięczności dla Jego Dziewiczej Matki, "Walecznej Hetmanki".

Pochodzenie hymnu

Pochodzenie hymnu pozostaje właściwie nierozstrzygnięte. Tradycja przypisywała autorstwo Akatystu św. Romanowi Pieśniarzowi (po grecku: Melodosowi). Dziś wszakże opinie historyków na ten temat są podzielone. Jakkolwiek by nie było z pochodzeniem Akatystu, jest on własnością całego Kościoła i świadkiem żywej, trwającej przez wieki maryjnej pobożności chrześcijańskiego ludu.

Hymn skomponowany najprawdopodobniej z okazji święta Zwiastowania, w pobożności ludowej Bizancjum zdobył sobie szczególną popularność po cudownej, przypisywanej wstawiennictwu Bogarodzicy, obronie Konstantynopola przed Awarami w r. 626. Na pamiątkę tego wydarzenia ustanowiono specjalny dzień uroczystej celebracji Akatystu. Uroczystość tę obchodzono najpierw 8 sierpnia (rocznica obrony), następnie 25 marca, a wreszcie (od VIII/IX w.) w piątą sobotę Wielkiego Postu.

Dziękczynny charakter Akatystu i jego wielka popularność wśród wiernych uczyniły zeń z biegiem czasu oficjum, pewnego rodzaju nabożeństwo wotywne ku czci Bogarodzicy, celebrowane przy różnych okazjach w ciągu całego roku.

Na zachód Akatyst dotarł poprzez Italię południową i Rzym około VIII wieku. Przetłumaczony na łacinę w Wenecji, około 800 r., zaczął wywierać przemożny wpływ na łacińską poezję maryjną średniowiecza, włącznie z ukształtowaniem się Litanii maryjnej. W czasach nowożytnych poczęto na nowo odkrywać Akatyst poprzez przekłady na języki narodowe. W Polsce, mimo istniejących wcześniej przekładów, praktycznie dopiero przekład o. Mieczysława Bednarza SJ, z roku 1965 udostępnił polskiemu czytelnikowi całe piękno i bogactwo hymnu.

Ostatnie lata przyniosły na Zachodzie ponowne odkrycie Akatystu i to nie tyle wśród teologów, co w szerokich kręgach wiernych. Odkryto w nim szlachetną poezję liturgiczną zdolną wyrazić i trafnie kształtować modlitewne uczucia współczesnego człowieka w stosunku do Chrystusa i Jego Dziewiczej Matki. We Włoszech, Francji, Hiszpanii, Stanach Zjednoczonych i wielu innych krajach Akatyst stał się ulubioną i częstą modlitwą maryjną odmawianą zarówno indywidualnie jak i w różnego rodzaju wspólnotach i grupach o charakterze przebudzeniowym i pogłębiającym.

Budowa hymnu

Akatyst jest alfabetycznym akrostychem (liturgiczny utwór wierszowany, w którym początkowe litery lub słowa każdego kolejnego wersu lub kazdej kolejnej zwrotki, czytane z góry na dół tworzą wyraz lub zdanie) złożonym z 24 strof, z których każda rozpoczyna się kolejną literą greckiego alfabetu. Strofy te dzielą się na dwie części, po 12 strof każda. Pierwsze dwanaście strof zawierają treść historyczną; kolejne dwanaście strof mają treść teologiczną. Pierwsza część opiera się na Ewangelii od Zwiastowania do spotkania z Symeonem. Druga mówi o prawdach wiary związanych z Maryją.

Pieśń ta dzieli sie jeszcze na inne dwie grupy dwunastostrofowe; jedna grupa dwunastu strofdłuższych i inna, dwanaście krótszych strof. Dłuższe (numeracja nieparzysta) są historycznym lub tematycznym wprowadzeniem i są przedłużone przez dwanaście aklamacji do Błogosławionej Dziewicy, kończących się słowami "Witaj, Oblubienico Dziewicza". Krótsze strofy (numeracja parzysta) dostarczają historycznych lub teologicznych spostrzeżeń o Wcieleniu lub o roli Maryi w nim.

Pierwsza część pieśni opiera się na Ewangelii i mówi o dzieciństwie Jezusa (Mt 1 - 2; Łk 1 - 2) oraz precyzuje i komentuje teofanię Boga w ludzkim ciele wraz z właściwymi skutkami zbawczymi.

Sześć pierwszych strof (1 - 6) mają charakter Chrystologiczny i opiewają zstąpienie Słowa oraz Jego objawienie się pierwszym świadkom: Dziewiczej Matce, Chrzcicielowi, Elżbiecie i Józefowi.

Sześć kolejnych strof (7 - 12) mają charakter eklezjalny i ukazują epifanię w świecie Boga, który wszystkim przynosi światło i łaskę. Uczestnikami i obdarowanymi są pasterze, królowie, wyzwoleni z przywiązania do bożków czyli ludy pogańskie, oraz sprawiedliwy Symeon, figura oczekującego Izraela.

Druga część pieśni (strofy 13 - 24) prezentuje teologię Maryjną starożytnego Kościoła, czyli wyznanie dogmatów wiary, dotyczących Maryi. Sześć pierwszych strof (13 - 18) kontemplują Ją, zanurzoną w tajemnicy Chrystusa. Sześć kolejnych (19 - 24) - czczą Jej obecność w czynnej tajemnicy Kościoła.

Celebracja Akatystu

Celebracja Akatystu ku czci Bogarodzicy winna zawsze, zgodnie z jego naturą, posiadać charakter uroczysty. Akatyst celebruje się zwykle przed ikoną Bogarodzicy. Jeśli w świątyni znajduje się szczególnie czczona ikona Bożej Rodzicielki, Akatyst odprawia się tam, gdzie się ikona znajduje. Jeśli w świątyni nie ma miejsca ze szczególnie czczonym wizerunkiem Bogarodzicy, w centrum nawy (w świątyniach wschodnich  - przed soleą, w świątyniach łacińskich - przed prezbiterium) ustawia się pulpit, lub odpowiedni stolik, na którym umieszcza się ikonę, tak, by była ona widoczna dla wiernych.

Ikonę przyozdabia się kwiatami i w jej pobliżu umieszcza się świeczniki z płonącymi świecami. Przed tak przybraną ikoną celebruje się oficjum Akatystu.

Istnieje też praktyka (grecka), polegająca na tym, że oficjum rozpoczyna się przed ołtarzem (czyli w świątyni bizantyjskiej za ikonostasem, wewnątrz sanktuarium), a na miejsce, gdzie znajduje się ikona Bogarodzicy, wychodzi się w uroczystej procesji tylko na samą recytację hymnu Akatystu.

W każdym razie w ramach celebracji Akatystu winna być zawsze jasno wyrażona idea zgromadzenia się ludu Bożego wokół wizerunku Bożej Rodzicielki dla oddania Jej czci i wyrażenia wdzięczności.

W niektórych środowiskach istnieje zwyczaj, że wierni podczas recytacji strof Akatystu trzymają w dłoniach zapalone świece, na znak szacunku dla Słowa Wcielonego i Jego Dziewiczej Matki.

Podczas całego oficjum, wyłączywszy recytację psalmów, zachowuje się w zasadzie postawę stojącą. Zawsze należy stać podczas recytacji strof samego Akatystu.

Teologia celebracji Akatystu

Akatyst wiernie ukazuje Maryję jako obecną i działającą wszędzie, gdzie mamy do czynienia z tajemnicą Słowa, które stało się ciałem. Gdziekolwiek człowieczeństwo Chrystusa jest źródłem życia, tam jest Maryja, która dała Mu ciało; tam jest Maryja w aspekcie Dziewicy i w działaniu Matki.

Dziewictwo Maryi było misją pokoju, którą Pan przyjął na rzecz upadłego świata i przez którą stał się jednym z nas. Maryja, będąc drabiną, po której Pan zstąpił, jest też mostem wiodącym z ziemi ku niebiosom.

Hymn ten żywo ukazuje, że dziś, tak samo jak wczoraj, Błogosławiona Dziewica jest obecna i działa w Kościele pielgrzymującym. Jest Ona pokarmem wiary, słowem apostołów i siłą męczenników, gdyż oni wszyscy głoszą i świadczą o Chrystusie, którego Maryja nam dała. Akcentuje on także, iż Maryja była obecna w Kościele od początku w Tajemnicy Paschalnej i zawsze jest obecna w pielgrzymowaniu Kościoła do niebieskiej ojczyzny.

Warto kontemplować Akatyst ciągle od nowa, ponieważ jego bogactwa są wielorakie i niełatwe do przyswojenia podczas jednorazowej lektury. Im więcej z niego korzystamy, tym więcej wracamy do niego z odnowioną radością i zrozumieniem.

Gdy potrafimy zdobyć się na zaśpiewanie Akatystu w całej prostocie i szczerości "czystego serca", całe życie nasze napełniając się treściami historii zbawienia, które ten hymn niesie ze sobą, przemieniać się zacznie w jedną wielką liturgię uwielbienia Tego, któremu całe stworzenie śpiewa niemilknące "Alleluja" (por. Ap 19,6 - 7).

M. Adaszkiewicz OFMConv, Posłaniec św. Antoniego z Padwy, 1-2/2014, s. 12-13.

 

 

 

 

Komentarze

Brak komentarzy. Może czas dodać swój?

Dodaj komentarz

Zaloguj się, aby móc dodać komentarz.

Oceny

Tylko zarejestrowani użytkownicy mogą oceniać zawartość strony

Zaloguj się , żeby móc zagłosować.
Brak ocen. Może czas dodać swoją?

Wspomóż nas

wesprzyj serwis

Różne teksty maryjne

  • Akt Oddania Matce Bożej Jana Paw...
    Podczas pierwszej pielgrzymki do Ojczyzny, papież Jan Paweł II, 4 czerwca 1979 r., w przemówieniu na Jasnej Górze ponowił akt oddania narodu polskiego pod opiekę Maryi.
  • Biblijne podstawy różańca
    Modlitwa różańcowa jest więc ukazaniem drogi naszego zbawienia.Różaniec jest modlitwą mówiącą o życiu Jezusa i Maryi i o naszym życiu - dlatego włączamy do niej również te nasze sprawy.
  • Być Maryją
    Świadectwo.
  • Być rycerzem Maryi
    Z Aleksandrą i Karolem Wojtynami, małżonkami należącymi do Rycerstwa Niepokalanej (MI), redaktorami pracującymi w Wydawnictwie Ojców Franciszkanów Niepokalanów, rozmawia Dorota Mazur ("Czas Serca" wrzesień-październik 2010).
  • Bym mogła pomagać
    Świadectwo.
  • Cały czas kocha
    Świadectwo.
  • Co nam mówi wcielenie Syna Bożego?
    W Chrystusie Bóg naprawdę przyszedł na świat, wszedł w naszą historię, zamieszkał pośród nas, wypełniając w ten sposób głębokie dążenia istoty ludzkiej, aby świat stał się naprawdę dla człowieka domem... (z kazania Benedykta XVI, wygłoszonego na Kubie 27 marca 2012).
  • Co zawdzięczamy Maryi?
    Rolę Maryi w życiu Kościoła i poszczególnych chrześcijan odkrywano powoli, ale już w starożytności pojawiają się te elementy kultu i nauki o Matce Pana, które dziś praktykujemy.
  • Co zrobiłaby Maryja
    Świadectwo.
  • Cudowny Medalik a symbole masońskie
    Jako organizacja tajemna masoneria posługuję się licznymi tajemnymi znakami... Błędem jest jednak dopatrywanie się ich wszędzie tam, gdzie są użyte podobne elementy.
  • Cytaty maryjne
    Jako organizacja tajemna masoneria posługuję się licznymi tajemnymi znakami... Błędem jest jednak dopatrywanie się ich wszędzie tam, gdzie są użyte podobne elementy.
  • Czułość Boga
    Fragment z książki ks. Carmelo La Rosa Mistrzyni czułości, 31 ścieżek ku Bogu.
  • Czy Maryja może pomóc duszom w c...
    Ktoś może się oburzać, że katolicy, widząc w Maryi Orędowniczkę, Pośredniczkę, Wybawicielkę, przypisują Jej atrybuty wręcz Boskie...
  • Czy Maryja uzdrawia?
    Podczas wesela w Kanie, kiedy zabrakło wina, to właśnie Maryja powiedziała Jezusowi: "Nie mają więcej wina". Jezus odpowiedział Jej: "Nie nadeszła moja godzina, aby zrobić pierwszy cud", ale Maryja miała wiarę charyzmatyczną i wiedziała, że Jezus zrobi coś, co rozwiąże problem.
  • Czym jest Boże macierzyństwo Maryi?
    Pytanie to stawia nas w zupełnie niezwykłej perspektywie...
  • Czym obrażamy Maryję w Niepokala...
    W czasie objawienia w Pontavedra 10 grudnia 1925 r. Matka Boża prosiła Łucję, by wierni odprawiali pierwsze soboty miesiąca i w ten sposób wyjmowali ciernie raniące Jej Serce.
  • Duch i Oblubienica
    Jan Paweł II, papież, 18 maja 1986 r. w encyklice DOMINUM ET VIVIFICANTEM, wskazał na Maryję jako Oblubienicę Ducha Świętego.
  • Dziecię i Jego Matka
    Matka Jezusa pojawia się w Ewangeliach tam, gdzie nie można było Jej pominąć, tam, gdzie jest mowa o poczęciu, narodzeniu i wychowaniu Jezusa. Inne wzmianki o Niej podkreślają fakt, że Jej rola Matki nigdy się nie skończyła.
  • Dzień Maryi
    "Wszyscy oni trwali jednomyślnie na modlitwie razem z niewiastami, Maryją, Matką Jezusa, i braćmi Jego" (Dz 1,14). "Trwali oni w nauce Apostołów i we wspólnocie, w łamaniu chleba i w modlitwach" (Dz 2,42).
  • Dzień Matki Jezusa
    Nie zastanawiamy się nad nazwami dni tygodnia, chociaż używamy ich codziennie.A nazwy te mają swoją treść i swoją etymologię, a poza tym są powiązane z tajemnicami wiary.
  • El Gran Milagro - wielki cud
    Najbardziej wstrząsający cud maryjny z 1640 roku.
  • Królowo Polski
    Konferencja ks. Winfrieda Wermtera.
  • List do zakonników o peregrynacj...
    Peregrynacja kopii Obrazu Matki Bożej Częstochowskiej po wszystkich klasztorach męskich w Polsce rozpocznie się 16 października 2013. Z tej okazji abp Józef Michalik skierował do zakonników specjalny list.
  • Macierzyńska troska Maryi
    30 grudnia 1987 r. Jan Paweł II, papież, w Roku Maryjnym ogłosił encyklikę Sollicitudo rei socialis ("o trosce społecznej Kościoła"). W zakończeniu encykliki wskazał, że Maryja "z macierzyńską troskliwością wstawia się za nami do swego Syna".
  • Macierzyństwo Maryi w ekonomii ł...
    Z konstytucji dogmatycznej o Kościele Lumen Gentium Soboru Watykańskiego II
  • Magnificat
    Magnificat jest arcydziełem Maryi, modlitwą umiłowaną i odmawianą przez katolików na przestrzeni wieków. Niech ono będzie i naszą modlitwą, pobudzającą do wdzięczności za wszystkie Boże dary...
  • Maryja a Eucharystia
    Konferencja ks. Winfrieda Wermtera.
  • Maryja pierwowzorem Kościoła
    Z konstytucji dogmatycznej o Kościele Lumen Gentium Soboru Watykańskiego II, z brewiarza, t.III, s. 1438.
  • Maryja pierwsza wśród wierzących
    Żyjemy w świecie, w którym "bycie pierwszym" stało się celem życia.
  • Maryja w działalności misyjnej C...
    Tobie, Jutrzenko zbawienia, powierzamy naszą drogę w nowym Milenium, aby pod Twoim przewodnictwem wszyscy ludzie odnaleźli Chrystusa, światłość świata i jedynego Zbawiciela. (Jan Paweł II, Akt zawierzenia Matce Bożej przyszłości świata).
  • Maryja w kapeluszu
    Czy Maryja nosiła kapelusz? Z pewnością nie było to nakrycie głowy popularne w Jej czasie. Malarze jednak późniejszych wieków czasami przedstawiali Ją z takim dodatkiem.
  • Maryja zamiast psalmów...
    Przychodzi czas, kiedy ludzie odkrywają maryjną drogę. Że jest najkrótszym szlakiem do Boga. Że to najpewniejszy sposób na zjednoczenie z Chrystusem.
  • Maryja, dziewczyna z Nazaretu
    Tekst zaczerpnięty z posynodalnej adhortacji "Christus vivit" papieża Franciszka.
  • Maryja, gwiazda nadziei
    Benedykt XVI o Maryi w encyklice "Spe salvi".
  • Maryja, Matka nadziei
    "Złożyliśmy nadzieję w Bogu żywym" (1 Tm 4,10) - fragment orędzia Benedykta XVI na XXIV Światowy Dzień Młodzieży.
  • Matka Boża
    Boże Narodzenie przypomina nam tajemnicę Bożego Macierzyństwa Maryi. Pozwala nam podziwiać czułość Matki dla Syna, rodząc nadzieję, że podobnie czuły jest Ojciec Niebieski dla swoich w Synu przybranych dzieci.
  • Matka Boża w moim życiu
    Artykuł br. Eugeniusza M. Najducha (1924-2011), franciszkanina z Niepokalanowa, napisany 12 września 1987 r.
  • Matka miłosierdzia
    Jan Paweł II, papież, w encyklice Dives in misericordia pisał o Matce Bożej: "Maryja jest równocześnie Tą, która w sposób szczególny i wyjątkowy - jak nikt inny - doświadczyła miłosierdzia, a równocześnie też w sposób wyjątkowy okupiła swój udział w objawieniu się miłosierdzia Bożego ofiarą serca".
  • Matka na zawsze
    Maryja żyje nadal w jedności z Synem, w niebie i stamtąd już zawsze opiekuje się wszystkimi dziećmi, które w zamian za siebie oddał Jej Syn umierając na krzyżu.
  • Matka naszego zawierzenia
    4 marca 1979 r. Jan Paweł II ogłosił pierwszą swoją encyklikę REDEMPTOR HOMINIS (ODKUPICIEL CZŁOWIEKA). W niej umieścił rozdział poświęcony Maryi, wskazując, że nikt inny, tak jak Ona, nie potrafi nas wprowadzić w Boski i ludzki zarazem wymiar tajemnicy odkupienia.
  • Matka Odkupiciela
    Przez swoją wiarę Maryja stała się i jest Matką Odkupiciela Jezusa, ale jest także Matką wszystkich ludzi i wyprzedza nas, idąc na czele długiego orszaku świadków wiary.
  • Matka uczniów
    Krótka wzmianka o Maryi w Dziejach Apostolskich dowodzi, że Jej obecność we wspólnocie wierzących była od początku dostrzegana, a Jej rola w niej wzrastała.
  • Matka żyjących
    25 marca 1995, w uroczystość Zwiastowania Pańskiego, papież Jan Paweł II na zakończenie encykliki EVANGELIUM VITAE ("Ewangelia życia") zwrócił uwagę na Maryję, Matkę odrodzonych do życia Bożego.
  • Miecz ducha
    Szybko odkryto: modlitwa na pierwszych różańcach nie tylko porządkuje życie duchowe pustelnika czy mnicha. Ona uzbraja go w broń skutecznie chroniącą przed atakami złego, który krąży wokół, by zaatakować i doprowadzić do grzechu. A nawet więcej: to nie tylko narzędzie skutecznej obrony! Różaniec pozwala pokonać zło, odepchnąć je, oczyścić świat z potęgi grzechu.
  • Mnie to nie grozi?
    Świadectwo.